Bệnh sán dây, ấu trùng sán lợn gặp ở nhiều nơi trên thế giới. Tập quán ăn uống, ăn thịt lợn chưa nấu chín, là cơ hội cho trứng sán dây, nang sán xâm nhập, ký sinh trong cơ thể, gây nhiều nguy hiểm cho người bệnh. Ở Việt Nam, bệnh xuất hiện ở tất cả các vùng miền, các tỉnh thành. Theo số liệu được báo cáo của các cơ sở điều trị đến nay, có ít nhất 55 tỉnh, thành có trường hợp bệnh sán dây, ấu trùng sán lợn.

1. Con đường sán dây và ấu trùng sán dây lợn vào cơ thể
– Nuốt trứng sán dây hoặc ấu trùng từ thức ăn hoặc uống nước bị nhiễm phân người hoặc động vật chứa sán dây
– Ăn phải thịt lợn sống/chưa chín có chứa các nang sán

2. Tác hại và biến chứng của bệnh sán dây và ấu trùng sán dây lợn
Sán dây trưởng thành chiếm thức ăn, dẫn đến kém hấp thu và rối loạn tiêu hóa và nhiễm độc thần kinh (đối với ấu trùng sán dây) hoặc thường gây ra những biến chứng, nhất là gây tác hại đến hệ thần kinh trung ương như liệt các dây thần kinh, nói ngọng, giảm thị lực, gây động kinh.

Về tỷ lệ tử vong và tỷ lệ bệnh tật do bệnh sán dây và ấu trùng sán lợn gây ra: nói chung bệnh sán dây và ấu trùng sán lợn là lành tính và các tổn thương có thể tự khỏi trong vòng 2-3 tháng; song cũng có trường hợp tử vong, tỷ lệ này cao hay thấp tùy thuộc diễn biến bệnh đơn giản hay phức tạp, nhất là những ca hiễm ấu trùng sán dây tại thần kinh trung ương

Những trường hợp bị nhiễm ấu trùng sán dây tại thần kinh trung ương phức tạp ở trẻ em, trong các vùng lưu hành bệnh thường nhiễm tái đi tái lại với trứng sán. Vì biến chứng gia tăng áp lực nội sọ và khó kiểm soát cơn co giật, động kinh, nên các trẻ này có tiên lượng kém hơn. Một số biến chứng có thể tăng lên do không khống chế được cơn co giật, động kinh, não úng thủy, phù gai thị, nhức đầu, nôn mửa.

3. Triệu chứng
Bệnh sán dây lợn trưởng thành thường không biểu hiện triệu chứng rõ rệt, một số trường hợp sẽ có một số biểu hiện: Đau bụng, rối loạn tiêu hóa hoặc có triệu chứng thần kinh (suy nhược); dấu hiệu chính là thấy đốt sán ra theo phân hoặc tự bò ra ngoài hậu môn, và một số trường hợp có trứng sán trong phân được phát hiện

Bệnh ấu trùng sán lợn: Triệu chứng bệnh tùy thuộc vào vị trí ký sinh và đóng kén của ấu trùng mà bệnh sẽ xuất hiện những triệu chứng khác nhau: 
– Tại não cũng tùy thuộc vào vị trí mà có những triệu chứng khác nhau: động kinh, liệt, nói ngọng, rối loạn ý thức và có những cơn đau đầu dữ dội
– Khi ấu trùng cư trú ở mắt gây các triệu chứng chèn ép sau nhãn cầu, tăng nhãn áp, giảm thị lực, song thị
– Ấu trùng cư trú ở cơ vân: xuất hiện các nang dưới da với kích thước 0.5-2cm, di động dễ dàng, không ngứa, thường ở cơ bắp tay, chân hoặc cơ liên sườn, cơ lưng, ngực; các nang này có thể gây ra triệu chứng máy, giật cơ; nếu một số nang đơn lẻ cần chú ý phân biệt với hạch.

4. Chẩn đoán:
Để biết xem có phải mắc bệnh sán dây, ấu trùng sán lợn hay không ngoài việc dựa vào các biểu hiện triệu chứng bệnh như: đi ngoài ra đốt sán, rối loạn tiêu hóa, đau bụng kéo dài…; thì còn cần làm các xét nghiệm cần thiết. 
Người bệnh cần được chẩn đoán sớm và điều trị để tránh bệnh lây lan ra cộng đồng.

5. Cách phòng tránh

– Thực hiện ăn chín, uống chín, ăn các thức ăn đã được nấu chín kỹ, chế biến hợp vệ sinh.
– Không sử dụng thịt lợn ốm để chế biến thực phẩm. 
– Không ăn thịt lợn tái, chưa nấu chín, nem chua sống, (nguy cơ nhiễm sán dây trưởng thành), rau sống không đảm bảo vệ sinh (nguy cơ mắc bệnh ấu trùng sán lợn). 
– Người có sán trưởng thành trong ruột phải được điều trị, không phóng uế bừa bãi

Nguồn: Cục Y Học Dự Phòng
Viện Sốt Rét Ký Sinh Trùng Côn Trùng Quy Nhơn

 

 

Bình luận