Thuật ngữ “glôcôm” (dân gian thường gọi là bệnh thiên đầu thống) được dùng để gọi một nhóm bệnh có những đặc điểm chung là nhãn áp tăng quá mức chịu đựng của mắt bình thường, lõm, teo đĩa thị thần kinh và tổn hại thị trường đặc hiệu. Glôcôm là một căn bệnh nguy hiểm, thường gây đau nhức mất thị lực, có thể gây mù vĩnh viễn. Nguyên nhân, cơ chế bệnh sinh vẫn còn nhiều điểm chưa rõ ràng nên rất khó phòng ngừa bệnh. Tuy nhiên, chúng ta có thể phòng tránh được mù loà do glôcôm bằng cách phát hiện sớm, điều trị kịp thời bằng thuốc hoặc can thiệp phẫu thuật và phải được theo dõi thường xuyên, tái khám định kỳ.
Glôcôm đứng thứ hai (sau bệnh đục thể thủy tinh) trong các nguyên nhân gây mù loà có thể phòng tránh được ở hầu hết các khu vực trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Hiện 60 triệu người trên thế giới mắc bệnh glôcôm (2010), trong đó có khoảng 8,4 triệu người mù 2 mắt do glôcôm. Theo các nghiên cứu mang tính dự báo số lượng bệnh nhân glôcôm sẽ tăng lên đáng kể vào những năm tới, ước tính sẽ có khoảng 80 triệu người mắc bệnh glôcôm vào năm 2020.

Tại Việt Nam, theo kết quả điều tra RAAB của Bệnh viện Mắt Trung ương năm 2007 trên 16 tỉnh, thành, tỷ lệ mù loà ở người trên 50 tuổi chiếm 3,1%, trong đó khoảng 25.000 người mù do bệnh glôcôm, chiếm tỷ lệ 6,5%.

Theo một báo cáo mới nhất của Bệnh viện Mắt Trung ương năm 2011 tại 2 tỉnh Nam Định và Thái Bình: Tỷ lệ glôcôm trong một số cộng đồng dân cư nghiên cứu chiếm tới 2,2% (Nam Định) và 2,4% (Thái Bình). Hầu hết người dân tham gia khám sàng lọc (94%) còn lơ mơ hoặc không nghe biết gì về bệnh glôcôm.
Nguyên nhân gây bệnh Glôcôm/Cườm nước
Nguyên nhân gây bệnh Glôcôm trong tất cả các trường hợp là do thủy dịch bị tích tụ lại trong mắt, bởi kênh đào thải chất dịch này bị chặn lại, làm áp suất trong mắt tăng cao. Lâu dài áp suất này sẽ gây tổn thương đến hệ thống dây thần kinh thị giác, từ đó làm giảm hoặc mất thị lực hoàn toàn. Một số yếu tố nguy cơ có thể liên quan đến việc phát sinh bệnh:
– Tuổi: Nhiều nghiên cứu của các nhà khoa học tại Anh và Mỹ đưa ra kết luận rằng, tuổi càng cao nguy cơ mắc bệnh tăng nhãn áp càng lớn
– Vấn đề chủng tộc: Người châu Phi có nguy cơ cao bị Glôcôm góc mở, trong khi đó người châu Á gia tăng cao Glôcôm góc đóng
– Cận thị (myopia)
– Tiền sử gia đình
– Người mắc bệnh tiểu đường, huyết áp cao…
Một số các yếu tố hiếm gặp hơn bao gồm: suy giáp, chấn thương, tổn thương giác mạc, tác dụng không mong muốn của thuốc histamin, corticoid…
tải xuống
Tổn thương dây thần kinh thị giác là thủ phạm gây giảm thị lực ở người bệnh Glôcôm
Triệu chứng và phân loại các dạng bệnh Glôcôm/Cườm nước
Glôcôm là một trong những bệnh phổ biến về mắt, đứng hàng thứ hai trong nhóm các nguyên nhân có thể gây mù lòa tại nhiều quốc gia trên toàn thế giới. Bệnh được chia thành 4 loại chính sau:
– Tăng nhãn áp góc mở: là loại Glôcôm phổ biến nhất, do góc thoát thủy dịch – góc thoát nước bên trong của mắt để điều tiết dòng chảy của thủy dịch được mắt sản xuất liên tục – ra phía trước mắt vẫn mở nhưng những kênh thoát nước bị tắc nghẽn khiến áp lực trong nhãn cầu tăng. Các triệu chứng tiến triển chậm, do đó người bệnh hầu như không phát hiện triệu chứng, hoặc thấy mất dần tầm nhìn ngoại vi dẫn đến hiện tượng ‘’tầm nhìn đường hầm’’ hoặc khả năng chỉ nhìn thẳng về phía trước. Khi thấy thị lực đột nhiên bị suy giảm, chứng tỏ tổn thương mắt đã khá nặng nề. Nếu không chữa trị kịp thời, bệnh nhân có thể bị mù.

Mất dần thị lực ngoại vi là triệu chứng thường gặp khi bị Glôcôm góc mở
– Tăng nhãn áp góc đóng: do góc thoát thủy dịch đóng lại hoàn toàn, làm nhãn áp tăng cao. Các dấu hiệu thường xuất hiện bộc phát đột ngột, trầm trọng bao gồm: đau đầu hoặc đau dữ dội một bên mắt; mắt sưng đỏ; buồn nôn, nôn; giảm thị lực; khi soi đèn thấy xuất hiện quầng sáng hoặc hình ảnh như cầu vồng quanh ánh đèn… Các triệu chứng diễn ra cấp tính kéo dài khoảng 1 – 2h sau đó biến mất, sau mỗi đợt như vậy, tầm nhìn của bệnh nhân sẽ suy giảm một chút.
– Tăng nhãn áp bẩm sinh: xuất hiện từ thời kỳ bào thai do bất thường trong cấu tạo của mắt, tuy nhiên loại này rất hiếm gặp. Các triệu chứng thường khó theo dõi do trẻ nhỏ. Tuy nhiên, sau khi trẻ ra đời được vài tháng tuổi có thể thấy những triệu chứng cảnh báo như như mắt giãn rộng, mắt đỏ, nhạy cảm với ánh sáng, chảy nước mắt liên tục, giật mắt,…
– Tăng nhãn áp thứ cấp: Có thể xảy ra đột ngột như khi bị chấn thương hoặc bị che lấp bởi các triệu chứng của bệnh làm phát sinh nó. Ví dụ, viêm màng bồ đào cũng gây đau mắt, đau đầu. Tuy nhiên, nó cũng có những triệu chứng đặc trưng hơn như nhìn mờ, hiện tượng quầng sáng quanh đèn.
Bệnh Glôcôm/Cườm nước được chẩn đoán như thế nào?
Bệnh Glôcôm không khó để chẩn đoán, người bệnh có thể tự nhận biết được các dấu hiệu như thường xuyên thấy bị đau đầu, nhức trong hốc mắt, khi lấy tay di vào phần mí mắt trên thấy cứng như hòn bi.
Để chẩn đoán chính xác, bác sĩ có thể làm thêm một số xét nghiệm như: Kỹ thuật Gonioscopy giúp kiểm tra góc thoát nước, soi đáy mắt kiểm tra tổn thương dây thần kinh thị giác, do độ dày của võng mạc… Dựa vào đó, bác sĩ sẽ phân loại được bạn mắc dạng nào, từ đó đưa ra được phác đồ điều trị chuẩn, phù hợp với mỗi người bệnh.
Điều trị bệnh Glôcôm/Cườm nước theo từng giai đoạn
Bệnh tăng nhãn áp là một bệnh mạn tính không thể điều trị khỏi hoàn toàn. Cho nên việc dùng thuốc, phẫu thuật hoặc song song cả hai có thể giúp duy trì chỉ số áp suất an toàn, do đó ngăn ngừa nguy cơ tổn thương thần kinh thị giác và hạn chế mù lòa.
Phòng ngừa bệnh Glôcôm như thế nào?
Nếu bạn tập luyện và tuân thủ theo những hướng dẫn sau, bạn hoàn toàn có thể phòng ngừa không chỉ bệnh Glôcôm mà còn là rất nhiều các bệnh khác liên quan đến mắt:
– Tập luyện thể dục: nhiều nghiên cứu thấy rằng nếu chăm chỉ luyện tập 3 buổi một tuần như đi bộ, chạy bộ, yoga…để tăng lưu thông tuần hoàn máu thì hiệu quả có thể giảm 20% nguy cơ mắc bệnh tăng nhãn áp. Tuy nhiên, nên tham khảo thêm ý kiến bác sỹ để có bài tập phù hợp với tình trạng của bạn, cần tránh cúi hạ thấp đầu xuống như động tác “trồng cây chuối”…
– Trong bữa ăn hàng ngày nên bổ sung thêm các chất chống oxy hóa như vitamin C, E, A và hợp chất carotenoids (Lutein, Zeaxanthin…)
– Không dùng quá nhiều các đồ uống chứa caffeine như cà phê, trà đặc, socola….
– Nên uống đủ nước nhưng nên chia thành nhiều lần uống trong ngày.
– Kính mát có khả năng ngăn chặn đến hơn 90% các tia UV, hơn nữa nếu bạn bị tăng nhãn áp mắt của bạn cũng sẽ nhạy cảm hơn với ánh sáng chói. Chính vì vậy. bạn hãy sắm ngay cho mình một vài chiếc kính mát trong tủ đồ để dùng khi cần thiết.
Bác sỹ không thể là người bên bạn suốt để theo dõi quá trình điều trị có tốt hay không. Vì vậy, nếu muốn có một đôi mắt khỏe mạnh và tránh xa “bóng tối” mãi mãi hãy cố gắng tuân thủ theo chỉ định của bác sỹ và áp dụng các lời khuyên trên.

Để hưởng ứng tuần lễ glôcôm Thế giới bệnh viện huyện Củ Chi với chủ đề “không để bệnh glôcôm cước đi cuộc sống muôn màu của bạn” với thông điệp rằng hãy đến bệnh viện để phát hiện và điều trị sớm bệnh glôcôm.

Bình luận